مناطق دیدنی اطراف مشهد

ارسال شده توسط: اشکان علینقیان/ 770 0

مشهد را همه به شهر زیارت می شناسند اما مناطق دیدنی اطراف مشهد هم کم نیستند تا بتوانند گردشگران زیادی را برای بازدید به سمت خود جذب کنند. در ادامه در این مطلب شما با چند منطقه بکر طبیعت گردی اطراف این شهر آشنا می شوید که می توانید در تور مشهد از اصفهان به بازدید از آن ها بپردازید.

مناطق دیدنی اطراف مشهد

سد کارده مشهد

بر روی رودخانه کارده سدی به همین نام ساخته شده است. این سازه بتونی و به شکل دو قوس متقارن است، سد ارتفاعی به طول ۶۷ متر و تاجی به طول  ۱۴۴ متر دارد. گنجایش آن در حدود ۴۰ میلیون متر مکعب است.

وجود رودخانه دائمی، دریاچه وسیع پشت سد، مناظر زیبا و چشم اندازهای دلنشین کوهستانی این منطقه را به یکی از تفرجگاه های زیبا و پر رفت و آمد حومه مشهد تبدیل کرده است به علاوه وجود فروشگاه، محل استراحت و سایر تسهیلات از دیگر امکانات مجموعه می باشد.

سد کارده که در کیلومتر ۲۰ جاده مشهد – کلات واقع شده بخشی از آب مورد نیاز مشهد را تامین می کند. راه دسترسی به این منطقه از طریق کمربندی جدید مشهد یا انتهای خیابان خواجه ربیع است.

آدرس سد کارده مشهد: انتهای خیابان خواجه ربیع، جاده کلات، مسیر انحرافی سمت چپ، جاده کارده.

غار کارده

روستاي «کارده» که یکی از مناطق دیدنی اطراف مشهد است که در فاصلة ۴۸ کيلومتري شمال مشهد واقع گرديده و غار کارده در ۳ کيلومتري آن قرار دارد. در محل مذكور كه موسوم به دره آل است دو غار در دو سمت دره قرار دارند.

غار شرقي موسوم به غار اسكلت و غار غربي موسوم به غار كارده است. دهانة غار به صورت يک شکاف سنگي است که عرض تقريبي آن ۱ تا ۳ متر و طول آن حدود ۱۰۰ متر مي‌باشد.

اين غار کاملاً خشک است و پرتگاههایی خطرناک دارد. کوهنوردان، اسکلت‌هايي از انسان مربوط به زمان‌هاي قديم را در درون اين غار مشاهده کرده‌اند.

از مشخصه های غار کارده تعداد زیاد راه های فرعی است که هر راه فرعی خود به ۲ تا ۵ شاخه فرعی دیگر منتهی می شود. همچنین اغلب راه های فرعی و اصلی دارای یک ارتفاع هستند و گاها راه اصلی ارتفاع و ورودی کوچکتری از راه های فرعی اطراف دارد٬ لذا باتوجه به عدم وجود نشانه گذاری در داخل غار احتمال گم کردن مسیر اصلی وجود دارد.

 

روستای مج

روستای مج مشهد یکی از مناطق دیدنی اطراف مشهد است که از یک سمت به روستای مغان و  ازغد و مایانات و طرقبه و از سمت دیگر روستا به روستای زیبای تجر ، سربرج و سد طرق ختم می شود . روستای مج مشهد در منطقه ای که به صورت کوهستانی قرار گرفته و تپه ماهور و دره های اطراف که در دامنه این تپه وجود دارند که نشان می دهد که مردمانی در زمانهای دور در این دره سکونت داشتند و قبرستان قدیمی در این قسمت وجود دارد که نوع زندگی مردمان پیش از اسلام و بعد از اسلام را نشان می دهد.

بعضی از تاریخ شناسان گفته اند که در این منطقه گبرنشینان سکونت داشتند که مقبره پهلوان به نامی هم در این دامنه دیده می شود که مسافران تور مشهد از بازدید  کنندگان این روستا می باشند. شغل مردم روستا دامداری و باغداری بوده است و بیشتر محصولات روستای مج از میوه های آلبالو , گیلاس و سیب و گردو تشکیل شده است.

 

روستای دهسرخ

روستای ده سرخ یکی از مناطق دیدنی اطراف مشهد است که از روستاهای خوش آب و هوای کوهپایه ای و ییلاقی محسوب می شود. هر ساله مردم و زائران زیادی به روستای ییلاقی دهسرخ سفر می کنند. از جاذبه های دهسرخ که باعث جذب مردم می باشد اماکن زیارتی است که در این روستا وجود دارد و همچنین آب و هوای کوهستانی و مطبوع این روستا، درختان میوه و طبیعت زیبای آن می باشد. خاک این روستا سرخ رنگ می باشد و به همین علت به آن ده سرخ می گویند.

روستای دهسرخ در کیلومتر ۴۵ جاده مشهد- نیشابور در ۱۷كیلومتری شهر ملك آباد در مسير عبور امام هشتم حضرت علی ابن موسی الرضا علیه السلام از نيشابور به سمت توس واقع شده است.این روستا بیش از۲هزار سال قدمت تاریخی دارد و هم اکنون جمعیتی نزدیک به هزار نفر دارد.

این روستا متبرك به قدوم حضرت علی ابن موسی الرضا علیه السلام است.روستای دهسرخ محل عبور کاروان امام رضا (ع) بوده است و حضرت با دستان خود چشمه آبی را برای گرفتن وضو حفر نموده، که امروزه به آن چشمه، چشمه زمزم رضوی می گویند که به اعتقاد مردم روستا و زائران آب چشمه خاصیت شفا دهی دارد. علاوه بر چشمه در این روستا مصلای امام رضا (ع) و آرامگاه امامزاده عبدالعزیز وجود دارد که این دو مکان باعث ایجاد فضای زیارتی در ده سرخ شده است.

مناطق دیدنی اطراف مشهد

 

آرامگاه کلنل محمد تقی خان پسیان

از دیگر مناطق دیدنی اطراف مشهد می توان از آرامگاه محمد تقی خان پسیان نام برد. او اولین ایرانی که دوره آموزش خلبانی را دید و از نظامیان اواخر زمان قاجاریه بود، محمد تقی خان پسیان می باشد. آرامگاه ایشان در باغ نادرشاه افشار می باشد. آرامگاه کلنل محمد تقی خان پسیان در حدود ۴۷ سال قدمت دارد.

آرامگاه نخستین خلبان ایرانی به نام محمد تقی خان پسیان در مجاورت آرامگاه نادرشاه افشار در قسمت شمالی که همراه با لوحی سنگین بر آن نصب شده است در باغ آرامگاه قرار دارد محمد تقی معروف به محمد تقی خان پسیان از میهن پرستان جوان و پرشور ایران زمین بود که در سال ۱۳۰۹ در تبریز متولد شد و در سال ۱۳۲۴ به تهران آمد و پس از پنج سال تحصیل در مدرسه نظام به درجه سلطانی رسید . محمد تقی خان پسیان در جنگ معروف به مصلی ، روس ها را شکست داد و صیت شهرت و لیاقت او از مرزهای ایران گذشت . در سال ۱۳۳۵ هجری به آلمان رفت و در سال ۱۳۳۸ پس از بازگشت به فرماندهی ژاندارمری خراسان در دولت مشیر الدوله رسید و پس از آن در سال ۱۳۳۹ آزادیخواهان خراسان به رهبری کلنل قیام کردند.این قیام که برای کسب استقلال ایران بود،توسط روسای عشایر و به تحریک قوام السلطنه و سپاهیان دولتی ایران مورد هجوم قرار گرفتو کلنل پسیان که او را در شمارمردانی چون جلال الدین خوارزمشاه و لطفعلی خان زند می دانند در زد و خورد با اکراد بجنورد در جعفر آباد قوچان به خدعه کشته شد. مناطق دیدنی اطراف مشهد

در مرداد ۱۳۰۰ دولت بار ديگر صمصامالسلطنه بختياري را به حكومت خراسان منصوب كرد و صمصامالسلطنه نيز براي دلجويي يا فريب كلنل محمد تقي خان پسيان با آگاهي از محبوبيت و نفوذ او در خراسان او را طي حكمي به كفالت ايالت خراسان منصوب نمود و با او مدارا نمود.
اما در اواخر مرداد ۱۳۰۰ شمسي قوامالسلطنه با كلنل علناً مخالفت كرد و بدو پيشنهاد نمود تحت شرايط زير كشور ترك كند:
۱- كلنل حقوق دو ساله خود را برداشته به اروپا مسافرت كند.
۲- محاسبات را ظرف ۱۵ روز بسته و امور ايالت را به توليت آستانه واگذار كند.
۳- به تمام افسران ژاندارم و اهالي محل دولت تأمين دهد.
۴- از طرف دولت به قواي ايليات توصيه خواهد شد كه با كلنل مدارا كرده او را به سر حد برسانند.

مناطق دیدنی اطراف مشهد
اما كلنل اين پيشنهاد را نپذيرفت و قوام طي تلگرافهايي براي حاكمان و خوانين منطقه كلنل را ياغي و متمرد خواند و دستور شورش عليه او را صادر كرد. بدين ترتيب سردار معزز والي بجنورد، شجاعالملك رئيس ايل هزاره، شوكتالسلطنه و سيد حيدر رؤساي طوايف سريري و سالار خان بلوچ جهت جنگ با كلنل بسيج شدند.
امير شوكتالملك خواهان خاتمه قضيه با صلح و آشتي بود و در حالي كه شرايط ملاقاتي را با كلنل در گناباد فراهم نمود، سردار معزز با كردهاي قوچاني به شهر قوچان حمله كرده ژاندارمري را خلع سلاح نموده و قوچان را متصرف شدند.

سنگ قبر ایشان توسط هوشنگ سیحون طراحی شده است. در سال ۱۳۴۰ هجری عارف قزوینی شاعر بلندآوازه ایرانی برای تشییع جنازه کلنل محمد تقی خان پسیان شعری را سرود. این شاعر در صحنه گراند هتل، ترانه خود را در سال ۱۳۰۱ هجری قمری اجرا نمود.

 

تهیه و تنظیم : واحد تولید محتوای اصفهان تور

شهرک تاریخی «مشهد دوست داشتنی»

ارسال شده توسط: اشکان علینقیان/ 717 0

شهر مشهد علاوه بر جاذبه های مذهبی که همه از آن باخبر هستیم دارای جاذبه های گردشگری و تاریخی بسیاری نیز می باشد. در این مطلب در اصفهان تور به معرفی یک شهرک جذاب توریستی در این شهر پرداخته ایم که قطعا می تواند یکی از مکان هایی باشد که در سفر بعدی به مشهد از آن بازدید می کنید.

 

شهرک تاریخی «مشهد دوست داشتنی» که از نوروز ۹۶، آغاز به کار کرده تاکنون پذیرای بسیاری از مسافران و زائران نورزی و شهروندان مشهدی بوده است.
به گزارش ستاد خبری استقبال از بهار ۹۶ شهرداری مشهد، شهرک تاریخی «مشهد دوست داشتنی» شامل دو بخش؛ مشهد کهن و مشهد معاصر است و تاکنون توانسته مخاطبان بسیار زیادی را به خود جذب کند.

در این شهرک تاریخی از علم و هنر تا سبک زندگی، کار و پیشه تا زیارت و معنویت تا جهاد و حماسه و شهادت؛ فضای تاریخی و کهن خراسان و مشهد در این محورها بازآفرینی شده است و بازدید‌کنندگان با حضور در شهرک تاریخی «مشهد دوست‌داشتنی»، حس زندگی در این مقاطع تاریخی را به شکل بدیعی تجربه می‌کنند.
در بخش مشهد کهن؛ گذر تاریخ و تمدن اسلامی، کوهسنگی و پاژ(زادگاه فردوسی)، مدرسه علمیه پریزاد، سقاخانه اسماعیل طلا، میل رادکان، سرای زندگی، بازار مشاغل کهن، حرم مطهر رضوی و پنجره فولا، گلزار شهدای تاریخ مشهد و تاریخ مشهد به روایت نمایش را می‌بینید.

در بخش مشهد معاصر؛ مسجد گوهرشاد، مسجد فیل و مساجد انقلابی، تماشاخانه، زورخانه شهدای عیدگاه، کتابفروشی علیزاده، تکیه بانوان، دادگاه مبارزین جهان اسلام، ساواک و زندان رژیم پهلوی، چای خانه، راسته بازار، مهدیه علیزاده، میدان شهدا، جهاد سازندگی، مدرسه و نهضت سوادآموزی، گذر دهه ۶۰، شهربازی و تالار نمایش را خواهید دید.

در این شهرک تاریخی از علم و هنر تا سبک زندگی، کار و پیشه تا زیارت و معنویت تا جهاد و حماسه و شهادت؛ فضای تاریخی و کهن خراسان و مشهد در این محورها بازآفرینی شده است و بازدیدکنندگان با حضور در شهرک تاریخی مشهد دوست‌داشتنی، حس زندگی در این مقاطع تاریخی را به شکل بدیعی تجربه می‌کنند.

ساخت این مجموعه باعث شده مردم بسیاری با فرهنگ و رسوم مردم منطقه آشنا شوند و همچنین باعث شده تا گردشگران زیادی را به خود جذب کند و سطح علمی و فرهنگی و هنری مشهد را به دنیا اثبات کند. با آرزوی تداوم از این قبیل کارهای ارزشمند.

آدرس مجموعه تاریخی مشهد دوست داشتنی: مشهد، بولوار وکیل آباد، انتهای بولوار کوثر شمالی، شهرک تاریخی مشهد دوست داشتنی

 

تهیه و تنظیم : واحد تولید محتوای اصفهان تور

کلیسای مسروپ مقدس مشهد

ارسال شده توسط: اشکان علینقیان/ 710 0

جاذبه های دیدنی و تاریخی مذهبی در شهر مشهد تنها تعلق به مسلمانان ندارد. یکی از جاذبه های گردشگری در این شهر که بازدید از آن خالی از لطف نمی باشد، کلیسای مسروپ است که در این مطلب در اصفهان تور به آن پرداخته ایم.

 

کلیسای مسروپ مقدس که در میدان دهم دی شهر مشهد قرار دارد در سال ۱۹۴۱ میلادی توسط ارامنه ساکن همان شهر بنا گردیده است. پلان کلیسا بازیلیک ستوندار بشکل مستطیل در جهت شرق به غرب است که محراب آن در قسمت شرقی قرار دارد. بر روی دیوارهای شمالی و جنوبی نورگیرهایی دارد و احتمالا دارای چندین ورودی بوده است که در حال حاضر مسدود شده اند و تنها یک ورودی در سمت غرب کلیسا باقی است .

بنای کلیسا دارای زیرزمینی است با دریچه های متعدد به سمت خارج که به منظور جلوگیری از نفوذ رطوبت به داخل ساختمان بنا شده است و به همین علت نیز کف کلیسا از سطح محوطه اطراف آن مرتفع تر میباشد وجهت ورود به داخل کلیسا پلکانهایی در جلوی ورودی غربی تعبیه شده است . برج ناقوسخانه بالای این پله ها قرار دارد. سقف کلیسا به جزدر قسمت محراب که بالای آن گنبد با نورگیرهای متعددی تعبیه شده است با شیروانی پوشانده شده است. در اطراف کلیسا ساختمان های اداری و مدرسه ارامنه مشهد قرار دارد. بعلت کاهش تعداد ارامنه ساکن این شهر این کلیسا فقط در ایام اعید مذهبی ارامنه فعال میباشد.

 

تهیه و تنظیم : واحد تولید محتوای اصفهان تور

کمپ های اقامتی مشهد

ارسال شده توسط: اشکان علینقیان/ 774 0

معمولا بحث اقامت در شهر مشهد یکی از معضلات و البته پرهزینه ترین بخش های سفر است. در این مطلب در اصفهان تور به معرفی کمپ های ویژه زائرین در شهر مشهد خواهیم پرداخت که می توانید با هزینه ای بسیار کم در آن ها اقامت داشته باشید.

 

کمپ های ویژه زائرین مکان هایی است که زائرین محترم در آن ها می توانند اقامت موقتی داشته باشند.همچنین در این مکان ها نیز زائرین محترم حتی می توانند در این مکان ها چادر بزنند و از فضای اقامتی آنجا که معمولا طبیعت سرسبز هستند لذت ببرند و لحظات خوشی را در کنار خانواده خود بوجود بیاورند.تنها مبلغ بسیار اندکی جهت خدماتی از جمله سرویس بهداشتی ، نمازخانه  ، استقرار نیروی انتظامی ، حلال احمر ، آتش نشانی و … پرداخت می کنند.

لازم به ذکر است شهرداری محترم مشهد تمامی امکانات گردشگری و سیاحتی را در نزدیکی این کمپ ها قرار داده اند، تا زائرین و مسافرین گرامی بهترین خاطرات خود را رقم بزنند

کمپ پارک خورشید:

آدرس : ابتدای بلوار کلانتری

ظرفیت : ۱۲۰ ماشین سوله ، ۳۵۰ ظرفیت محوطه

امکانات : سرویس بهداشتی ، حمام ، استقرار نیروی انتظامی

 

کمپ پارک وحدت :

آدرس : بلوار ولایت مقابل پارک وحدت

ظرفیت : ۳۵۰ ماشین

امکانات : سرویس بهداشتی  ، نمازخانه (۱۹۰ متر مربع )، استقرار نیروی انتظامی ، حلال احمر ، آتش نشانی

کمپ پارک غدیر :

آدرس : ابتدای جاده نیشابور

ظرفیت : ۱۵۰۰ ماشین

امکانات : حمام ، سرویس بهداشتی ، غرفه فروش مواد غذایی سازمان میادین ، نماز خانه سیار با ظرفیت ۱۰۰۰ نفر برای اسکان ، استقرار نیروی انتظامی ، حلال احمر ، آتش نشانی

 

کمپ پارک بابا قدرت :

آدرس : ابتدای میدان فرودگاه

ظرفیت : ۹۵۰ ماشین

امکانات : حمام ، سرویس بهداشتی ، غرفه فروش مواد غذایی سازمان میادین ، غرفه فروش لوازم اسکان ( چادر ، لباس، صنایع دستی)، استقرار نیروی انتظامی ، حلال احمر ، آتش نشانی

 

تهیه و تنظیم : واحد تولید محتوای اصفهان تور

 

جاذبه های گردشگری مشهد

ارسال شده توسط: اصفهان تور/ 531 0

آیا تا به حال فکر کرده‌اید مشهد چه جاذبه‌هایی دارد که باعث جذب گردشگران می‌شود؟ شاید بگویید حرم مطهر، مراکز خرید، طرقبه و شاندیز، شاید هم به این لیست چیزهای دیگری اضافه کنید. برای آشنایی با برترین چیزهایی که شناسه شهر مشهد است با اصفهان تور همراه باشید.

حرم امام رضا

حرم امام رضا در مرکز شهر مشهد، استان خراسان رضوی، ایران، مدفن علی‌الرضاست که نزد مسلمانان شیعه به‌عنوان «حرم» گرامی داشته می‌شود و مقدس است. از بناهای پیوسته برجسته‌ی آن مسجد بالاسر (مدفن امام رضا) ( ۴۲۵ ق/۱۰۳۳ م) و مسجد جامع گوهرشاد (ساخته ۸۲۱ ق/ ۱۴۱۸ م) است. حرم امام رضا مجموعه‌ای است با کانون آرامگاه هشتمین امام شیعیان، علی‌موسی‌الرضا که دیگر مسجدها، آرامگاه‌ها، رواق‌ها، صحن‌ها، کتابخانه و موزه‌ها را دربرمی‌گیرد. بزرگ‌ترین مسجد جهان در اندازه (۲۵۰ هزار مترمربع) و دومین مسجد بزرگ جهان در گنجایش (۵۰۰ هزار نفر) شمرده می‌شود.

کهن‌ترین بخش‌های آن، دیرینگی دهه ۶۱۰ قمری/ دهه ۱۲۳۰ م دارد. از دوره‌ی تیموریان که بسیاری از بناهای کهن خراسان در طوس، هرات و نیشابور نوسازی گشت، به این مکان نیز روی آورده شد. بسیاری از سازه‌های این حرم شیعه، از صفویان به ویژه شاه طهماسب صفوی به جا مانده است.

در ادب فارسی روضه به معنی باغ و گلستان و گلزار است و محل مضجع و در برگیرنده پیکر علی بن موسی‌الرضا را روضه منوره می‌خوانند. این مکان شامل فضایی مربع شکل که مساحت آن ۱۸۹/۰۳ متر مربع بوده که از این فضا ۱۷/۱۵ متر مربع آن مساحت ضریح می‌باشد. روضه منوره از طریق چهار صفه بزرگ در چهار جانب به داخل و خارج حرم مرتبط می‌شود.

 

مقبره فردوسی

آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی در میان باغی مصفا به فاصله ۲۰ کیلومتری شمال شهر مشهد واقع شده است. ساختمان فعلی آرامگاه فردوسی و موزه توس که الهام گرفته از شیوه معماری هخامنشی، به ویژه آرامگاه کوروش بود به دستور انجمن آثار ملی در سال ۱۳۴۳ آغاز و با نظارت مهندس هوشنگ سیحون در سال ۱۳۴۷ به انجام رسید. نمای بیرونی بنا شامل عناصر تزئینی هخامنشی به خصوص ستون‌ها و سرستون‌ها است و اشعاری که بر اضلاع چهارگانه بنا نگاشته شده از حکیم فردوسی و معرف اندیشه و شخصیت وی است. بخش فوقانی بنا به‌صورت توخالی ساخته شده و فضای داخلی آن نیز علاوه بر الهام گرفتن از معماری دوره اشکانی شامل ۲۰  ستون مرمری در پائین و ۸ ستون در بخش فوقانی است. در بخش‌هایی از آرامگاه نیز دیوارنگاره‌هایی از فریدون صدیقی نصب شده که نمایش صحنه‌هایی از روایات شاهنامه است.

 

مجموعه کوهسنگی

پارک کوهسنگی دومین پارک بزرگ (بعد از پارک ملت) مشهد است. این پارک در جنوب غربی مشهد و در انتهای خیابان کوهسنگی قرار گرفته است. پارک کوهسنگی در حاشیه کوه‌هایی مرتفع ایجاد شده و از قدیمی‌ترین روستاهای مشهد است. شاه عباس صفوی در سن ۱۶ سالگی در این روستا تاج‌گذاری کرد. کوه سنگی از میان تفریحگاه‌های شهر مشهد از قدمت و شهرت بیشتری برخوردار است و یکی از زیباترین پارک‌های ساخته شده در ایران است. این پارک تلفیقی از آب، سنگ و سرسبزی و نور است. ساختمان موزه‌ بزرگ خراسان، با الگوبرداری از معماری کاخ کلات نادر، جلوه زیبایی به این مجموعه داده است. در سال ۱۳۴۰ شمسی با گسترش شهر مشهد، کوهسنگی از طریق خیابانی وسیع و عریض و مشجر، موسوم به خیابان کوه سنگی، به بدنه اصلی شهر مشهد متصل شد. با طرح‌های توسعه شهر مشهد، پارک کوه سنگی به مجموعه‌ی تفریحی گردشگری تبدیل شد.

 

دیزی سنگی (هر کاره)

دیگ‌های سنگی یکی از پر خاصیت‌ترین سوغات و صنایع دستی شهر مشهد است که قدمت آن به ۱۴ قرن می‌رسد و متاسفانه با وجود فواید بسیارش در زندگی‌های امروزی به فراموشی سپرده شده است. این محصول که در زبان عامیانه به آن هرکاره می‌گویند، از سنگ‌های سیاهرنگ «سرپانتین» در دامنه کوهسنگی ساخته می‌شود که بالاتر معرفی شد. در عیون الاخبار الرضا شیخ صدوق از اباصلت هروی، یار نزدیک امام رضا (ع)، نقل شده است:

حضرت رضا (ع) چون به قریه سناباد رسید، به کوهی که مردم از سنگ آن برای تهیه غذای خود دیگ‌ها می‌ساختند تکیه داد و فرمود: پروردگارا این کوه را برای مردم نافع قرار بده و برکت را در آن و ظرف‌هایی که از آن تهیه می‌کنند زیاد فرما.

سپس دستور داد، تا از آن کوه ظروفی برایش تهیه کردند. حضرت رضا (ع) دستور می‌دادند از آن پس مردم به تشویق آن حضرت از همان کوه ظرف‌هایی تهیه کردند که برکت ویژه‌ای نصیب آن شده بود.

 

آرامگاه نادرشاه افشار (باغ نادری)

آرامگاه نادر شاه افشار بنایی است که به یادبود نادرشاه در شهر مشهد ساخته شده است. قوام السلطنه در اواخر عهد قاجار (۱۲۹۶ خورشیدی) در محل یكی از مقابر ویران‌شده نادری، آرامگاه جدیدی برای وی ساخت و استخوان‌های او را از تهران به مقبره مزبور انتقال داد. نادرشاه افشار، فاتح دهلی در هنگام حیات خود دستور به ساخت آرامگاهی کوچک در بالای خیابان مشهد داد. این آرامگاه کوچک در سال ۱۱۴۵ هجری قمری در مجاور چهارباغ شاهی و روبروی حرم امام رضا از خشت و گل ساخته شد. این بنای جدید كه در محل فعلی آرامگاه وی قرار داشت، مدتی بر پا بود تا این كه انجمن آثار ملی ایران در سال ۱۳۳۵ خورشیدی درصدد بر آمد آرامگاهی مناسب برای وی در همان محل مقبره قوام‌السلطنه احداث کند. این كار از سال ۱۳۳۶ شروع شد و در سال ۱۳۴۲ به پایان رسید.

مقبره كنونی نادرشاه واقع در ضلع شمال غربی چهارراه شهدا (نادری سابق) است كه پس از حرم حضرت رضا (ع) مهم‌ترین موضع توریستی-تاریخی شهر مشهد تلقی می‌شود. طراح بنا مهندس سیحون بود و مجسمه‌ها را هنرمند فقید ابوالحسن صدیقی ساخته است.

 

مجموعه‌های آبی

مشهد در کنار جاذبه‌های گردشگری و تاریخی پتانسیل‌های لازم برای راه‌اندازی و ایجاد سایت‌های مجهز ورزشی را در سطح مناسبی دارد. مشهد مکان‌های جالب و زیادی از ورزشگاه و زمین‌های بازی تا جاذبه‌های آبی سرپوشیده برای ورزش و تفریح دارد. مشهد در زمینه احداث پارک‌های آبی موقعیت بی‌نظیری در خاورمیانه دارد. یکی از جاذبه‌های ورزشی خاص در مشهد وجود پارک‌های آبی است که به دلیل سرپوشیده بودن امکان استفاده از آنها در تمام طول سال وجود دارد. پارک آبی ایرانیان، سرزمین موج‌های آبی، پارک ساحلی آفتاب و موج‌های خروشان از پارک‌های آبی مجهز است که طرفدارن بسیاری دارد.

 

رستوران پسران کریم

سفر به مشهد بدون امتحان کردن غذاهای خاص مشهد تقریبا غیرممکن است. چه خوب است که غذاهای مشهد را در یکی از بهترین و نامدارترین رستوران‌‌های شهر تست کنید. رستوران پسران کریم از رستوران‌های قدیمی و معروف مشهد است که در سال ۱۳۵۹ در خیابان طالقانی افتتاح شد و از سال ۱۳۷۶ به محل فعلی واقع در بلوار خیام انتقال یافت. دلیل نامگذاری این رستوران یاد و خاطره بنیانگذار آن، مرحوم کریم قاسم‌زاده حاتمی، پدر صاحبان کنونی رستوران است که به مدت تقریبا ۵۶ سال، از سال ۱۳۰۰ تا ۱۳۵۶، مدیریت رستورانی را بر عهده داشتند. این رستوران غذاهای ایرانی سرو می‌کند و یکی از غذاهای محبوب این رستوران چلو ماهیچه آن است. شعبه مرکزی رستوران بنایی قدیمی تر دارد. برای دسترسی به این رستوران آدرس زیر را به خاطر داشته باشید:  مشهد- بلوار سجاد- خیابان فرهاد- فرهاد ۲۲- انتهای کوچه سمت راست- رستوران پسران کریم و همچنین شعبه دیگری در برج آلتون واقع در خیابان دانشگاه.

 

پارک طبیعی هفت حوض (دره هفت حوض)

یکی از زیباترین جاذبه‌های طبیعی مشهد که در دل کوه‌های خلج جای دارد هفت حوض است. این منطقه حدود ۷ کیلومتر با مشهد فاصله دارد و شامل ۷ حوضچه طبیعی است. بعضی از این حوضچه‌ها به اندازه یک استخر کوچک وسعت دارند. آب بعد از عبور از این هفت حوضچه به حوضی بزرگ‌تر می‌ریزد و رودخانه مسیرش را ادامه می‌دهد. برای رسیدن به این مکان، بعد از وارد شدن به شهرک سیدی و جاده خلج و طی کردن حدود ۳ کیلومتر از جاده، به دوراهی می‌رسید. باید جاده اتوبان و آسفالت سمت چپ را ادامه دهید تا به میدانی برسید. اگر قصد سفر به این منطقه را دارید باید بعد از رسیدن به این میدان اتومبیلتان را پارک کنید و حدود ۲ کیلومتر از مسیر را پیاده طی کنید تا به «هفت حوض» برسید.

 

پارک وکیل آباد (باغ وکیل آباد)

پارک وکیل‌آباد از تفرجگاه‌های قدیمی و زیبای مشهد است که در جنوب غربی مشهد و انتهای بلوار وکیل‌آباد واقع شده است. وکیل‌آباد به علت قدمت خود و قرار گرفتن در دره‌ای با صفا و هوای مطبوع از دیرباز مورد توجه اهالی شهر و مسافران بوده است. این پارک جنگلی که در گذشته به نام میرطراز یا باغ وکیل‌آباد شناخته می‌شده، در سال ۱۳۴۸ شمسی توسط مالک آن، حسین آقای ملک، به‌صورت رسمی وقف استفاده عموم و به شهرداری مشهد واگذار شد.

 

باغ گیاه‌شناسی

باغ گیاه‌شناسی مشهد شامل بخش‌های مختلفی از جمله باغ گل رز، قطعه آموزشی و نمایشی، مجموعه گیاهی منطقه رویشی ایران، مجموعه آربراتوم و سیستماتیک گیاهی، باغ میوه‌های بومی ایران، مجموعه گیاهی سوزنی برگان، مجموعه نمایشی باغ صخره‌ای و مجموعه نهالستان و گلخانه‌های تکثیری است. این باغ به‌منظور حفاظت و نگهداری از گیاهان و تهیه بانک ژن زنده گیاهی، آشنایی دانشجویان و شهروندان با انواع گونه‌های گیاهی، انجام برنامه‌های مطالعاتی و پژوهشی، ترویج استفاده شهروندان از گل و گیاه و… احداث شده است. این باغ در بلوار جمهوری اسلامی، حد فاصل چهارراه مقدم و میدان غدیر واقع است.

 

باغ وحش وکیل‌آباد

در جنوب غربی مشهد و همجوار با پارک جنگلی وکیل آباد، باغ وحش وکیل آباد، تنها باغ وحش مشهد و استان خراسان رضوی قرار دارد. این باغ وحش حیوانات گوشتخوار، علف خوار، آبزی، خزنده و پرندگان مختلفی دارد و جزو جاذبه‌های گردشگری نه تنها مشهد، بلکه استان خراسان رضوی است.

 

بند گلستان

این بند یکی از بندهای تاریخی استان خراسان است که مبنای آن مربوط به دوره تیموریان است. بند گلستان در ۸ کیلومتری غرب مشهد و بر روی رودخانه گلستان احداث شده است. این بند از مناطق توریستی و دیدنی مشهد است. با وجود اینکه حدود ۵۰۰ سال از عمر این بنا می‌گذرد، هنوز سالم و پابرجاست.

 

غار مغان

این غار در ۳۵ کیلومتری شهر مشهد و در جنوب روستای مغان قرار گرفته است. غار دو دهانه دارد و درونش آثار استالاگمیت و استالاکتیت و چندین حلقه چاه وجود دارد که عمق یکی از این چاه‌ها ۲۵ متر است. همچنین درونش پرتگاه و برکه آبی هست که باعث می‌شود از ماجراجویی انفرادی پرهیز کرد. برای ورود به این غار حتما‌ باید راهنما داشته باشید، زیرا در غیر این صورت خطرناک خواهد بود.

 

سد کارده

در سرزمین خشک و کویری مشهد می‌توان مناطق و مکان‌هایی را یافت که گاهی مسحورکننده هستند. در ۴۸ کیلومتری جاده مشهد به کلات روی رودخانه «کارده» سدی بتنی دیده می‌شود که ظرفیتی معادل ۳۶ میلیون متر مکعب دارد. این منطقه که جزو گردشگاه‌های آبی مشهد محسوب می‌شود، سد از انتهای خیابان خواجه ربیع راه دسترسی دارد و منطقه‌ای خوش آب و هوا است.

 

باغ ملی

درست وسط یکی از شلوغ‌ترین و پرترددترین مراکز تجاری و مسکونی شهر، باغی بزرگ وجود دارد که به باغ ملی مشهور است. در این مکان در واقع محل ارگ شهر بود، محمود سیستانی مالک آن بوده است. قنات رکن‌آباد، یکی از قنات‌های مشهور شهر، نیز از این باغ می‌گذشت. در حال حاضر این بوستان بزرگ و باصفا با آب‌نما و درختان بلند به مکانی زیبا و خاص در شلوغی و هیاهوی وسط شهر تبدیل شده است. در دل این باغ سزسبز تندیس‌هایی از مشاهیر علم و ادب و عرفان به چشم می‌خورد. باغ در حال حاضر در تملک شهرداری است.

 

باغ خونی

در ضلع شمال شرقی میدان بسیج و در محدوده خیابان نواب صفوی یکی از آثار ملی ایران به نام باغ خونی ثبت شده است. این باغ که ۶/۵ هکتار مساحت دارد، در واقع همان مکانی است که از آنجا ارتش تزاری روس مسجد گوهر شاد را به توپ بست. به استناد مدارک موجود در اوایل دوره قاجار باغ خونی به‌عنوان نمادی از باغ‌های ایرانی در بخش جنوبی حصار شهر مشهد ساخته شده و به دلیل وجود چشمه‌ای در آن به باغ چشمه هم معروف است. در این باغ ۳ بنای جداگانه وجود داشته که دو بنا به دلایلی تخریب شده است. مالک باغ حاج محمد مهدی تاجر قندهاری بوده است. در سفر به مشهد نباید دیدن این باغ را از دست داد.

 

بازار رضا

آیا می‌توان به مشهد سفر کرد و بدون سوغاتی و خرید بازگشت؟ بازار بزرگ رضا که در فاصله کمی از حرم مطهر قرار دارد، یکی از شلوغ‌ترین و پربازدیدترین بازارهای سنتی کشور لقب گرفته است. این بازار علاوه بر معماری زیبا و سنتی خود یکی از قدیمی‌ترین مراکز عرضه سوغات و صنایع دستی شهر مشهد است. وقتی وارد این بازار می‌شوید، قبل از اینکه غرق تماشای ویترین‌ها شوید، کمی از زیبایی معماری این بازار لذت ببرید. بعد از این کار می‌توانید تمام سوغاتی را که برای خانواده و دوستان نیاز دارید از این بازار خریداری کنید.

 

خانه تاریخی ملک

خانه ملک مربوط به اواخر دوره قاجار است و در مشهد، ضلع شرقی خیابان امام، روبروی اداره دارایی واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۸ شهریور ۱۳۷۷ با شماره ثبت ۲۱۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا یکی از نمونه خانه‌های زیبای بر جای مانده از دوران انتقال معماری در اواخر عصر قاجاریه محسوب می‌شود. بنای مزبور در گذشته بسیار وسیع‌تر بوده، اما اکنون تنها بخش بیرونی آن برجای مانده که شامل دو طبقه است. طبقه بالایی دارای سقف مشبک و منبت‌کاری شده چوبی و شومینه گچبری زیبایی است. خانه ملک امروزه مرکز هنرهای سنتی میراث فرهنگی و گردشگری خراسان رضوی است. گفتنی است حمام خانه ملک تنها نمونه حمام تاریخی خصوصی دوره خود در شهر مشهد معرفی شده است. این بنا در سال ۱۳۸۵ به عنوان خانه توریست انتخاب شد.

 

پارک ملت و شهربازی

پارک ملت یکی از جاذبه‌های گردشگری مشهد و بزرگ ترین پارک این شهر است. مساحت آن ۷۲ هکتار است و بزرگ‌ترین چرخ و فلک خاورمیانه در این پارک قرار دارد. در قسمت شرقی پارک بزرگ ملت شهربازی قدیمی و بزرگی وجود دارد که برای خیلی از قدیمی‌ها شهر مشهد خاطره‌ساز بوده است.  این شهربازی اولین شهر بازی در کشور است که عضو اتحادیه جهانی شهربازی‌های استاندارد شده است. نمی‌توان به مشهد سفر کرد، از بلوار وکیل‌آباد عبور کرد و با دیدن چرخ و فلک ۸۰ متری در این پارک وسوسه سوار شدن به آن را از خود دور کرد.

 

مجتمع تجاری زیست خاور

مجتمع تجاری زیست خاور در مرکز شهر و در نزدیکی میدان دکتر علی شریعتی قرار گرفته ‌است و از اماکن مذهبی و نقاط دیدنی شهر فاصله چندانی ندارد. در هر نقطه شهر مشهد که باشید به راحتی می‌توانید به این مرکز خرید دسترسی پیدا کنید. این مجتمع دارای ۴ طبقه و ۶۹۸ واحد تجاری است و از مراکز خرید مهم مشهد محسوب می‌شود. گردشگران داخل این مجتمع می‌توانند انواع و اقسام لوازم لوکس و زینتی، لباس، کفش و… را خریداری کنند. همچنین در مرکز خرید زیست خاور مرغوب‌ترین سوغاتی‌های مشهد موجود است. زیست خاور دارای معماری داخلی منحصربه‌فرد با تلفیقی زیبا از معماری ایرانی و مدرن با سقف‌ها و گچ‌بری‌های بی‌نظیر است. در این مجتمع بعد از خرید می‌توانید در کافی‌شاپ و رستوران به استراحت بپردازید و از یک نوشیدنی و غذای دلچسب لذت ببرید.

 

محله چهار باغ

محله چهارباغ مشهد، از غرب به خیابان آزادی و ضلع شرقی مجموعه تجاری بازار مرکزی آستان قدس و کوچه تلفن‌خانه و از شمال به بالاخیابان، کوچه چهارباغ و کاروان‌سرای ملک محدود است. قسمت شرقی آن تا کوچه ملک و بازار سنگ‌تراش‌ها (تخریب شده تا سال ۱۳۷۴) امتداد دارد. همچنین قسمت جنوبی محله تا بازار بزرگ و مسجد ازبک‌ها (۷۲تن)، کوچه ارگ و کوچه شوکت‌الدوله و کوچه پنجه (خیابان خسروی‌نو) امتداد دارد. این محله تا اوایل دهه ۲۰ از محلات درجه یک مشهد بود. علت شهرت محله به این نام، به واسطه درختکاری چهار ردیفه بالاخیابان به سبک چهارباغ اصفهان نبوده است، چرا که به طور قطع قدمت چهارباغ مشهد بیش از چهارباغ اصفهان بوده و به دوره تیموری برمی‌گردد. در این محدوده  منازل اعیان‌نشین با اندرونی و اطاق‌های بزرگ معروف به تنبی (tenebi) قرار داشته که در اواخر بیشتر برای عروسی، مجالس عمومی و روضه‌خوانی ایام سوگواری به کار می‌رفت. این منازل دارای درختان فراوان مثمر و غیرمثمر با حوض و حوض‌خانه، درشکه‌خانه و اصطبل بود. این محله در دوران‌ مختلف و تا قبل از رونق گرفتن محلات جدید، محل استقرار حاکم شهر بوده است.

خانه ترکمن‌ها که تخریب شده است؛ خانه کوزه‌کنانی؛ خانه مجتهدزاده؛ حمام و مسجد شاه از بناهای تاریخی این محله است.

 

امامزاده سید محمد (گنبد خشتی)

در یکی از گذرهای قدیمی مشهد منشعب از میدان طبرسی به نام چهار سوق نوغان بنای تاریخی مذهبی موسوم به «گنبد خشتی» قرار دارد. این بنا مدفن «سلطان غیاث ‌الدین محمد» از سادات مشهور موسوی شهر مشهد است که نسب شریفش با هفده واسطه به امام موسی بن جعفر (ع) می‌رسد. بر روی سنگ مزارش این چنین کتیبه شده: « مرتضی، اعظم سلطان النقباء، غیاث‌الدنیا والدین، امیر سلطان محمد بن سلطان النقبا بدرالمله والدین طاهر…» و در ادامه تاریخ وفاتش ماه رمضان المبارک سال ۸۳۲ هجری قمری آمده است. از این امام‌زاده حتما بازدید کنید.

 

تهیه و تنظیم : واحد تولید محتوای اصفهان تور

 

با ابنیه های بیرون شهر مشهد آشنا شوید

ارسال شده توسط: اصفهان تور/ 518 0

از شهر مشهد که خارج شویم میتوانیم از ابنیه های تاریخی بسیاری بازدید کنیم که هرکدام دارای شناسنامه و تاریخچه ای میباشند که باید رفت و از نزدیک دید،ما در اصفهان تور قصد داریم به بررسی این ابنیه های تاریخی بپردازیم،پس با ما همراه شوید:

سنگ نگاره «سنگ شتر»

یافته‌های باستان‌شناسی حاکی از آن است که دشت توس در دوران پیش از تاریخ از نظر وضعیت اقلیمی و شرایط زیست محیطی با زمان حال تفاوت بسیاری داشته است. سنگ نگاره موسوم به «سنگ شتر» از جمله این کشفیات است که در فاصله‌ی حدود ۸۰۰ متری از جاده مشهد – شاندیز در نزدیکی روستای دهنو واقع می‌باشد. این نقش‌ها بر روی یک صخره بزرگ و تعدادی قطعه سنگ کوچکتر پیرامون آن ایجاد شده که حدود ۹۴ نقش بر روی آنها شناسایی شده است. نقش‌های مورد اشاره، شامل شیر، بز کوهی، گاو میش کوهان‌دار، آهو، ‌علامت‌ها و تصاویر انسان شکارگر با تیر و کمان بوده و به احتمال فراوان متعلق به دوران نوسنگی است.

 

چهار تاقی بازه هور

بنای سنگی موسوم به «بازه هور» در فاصله‌ی تقریبی ۷۸ کیلومتری جنوب مشهد، در ابتدای تنگه‌ای به همین نام، در مجاورت روستای رباط سفید بر کناره راه قدیم مشهد به تربت حیدریه واقع است. بنابر شواهد چهارتاقی مزبور بازمانده از یک مجموعه معماری متعلق به دوران ساسانیان و مشتمل بر سردر ورودی و یک گنبد مرتفع است که در گذشته به عناصر معماری دیگری در ضلع شرقی متصل بوده و کالبد بنا نسبت به چهار جهت اصلی با چهارده درجه انحراف شرقی بنیان شده است. نام بازه هور اشاره‌ای مستقیم و دقیق به معنای خورشید و فاصله میان دو بریدگی (بازه) دارد که آن را می‌توان روزنه‌ی خورشید نامید، به اعتقاد برخی پژوهشگران این بنا در زمره چهار تاقی‌های گاهشماری و محاسبه نجومی در معماری ایران باستان است. برخی فروریختگی‌ها در دیوارها و پایه‌ها، بازسازی گردیده است.

 

 مجموعه فرهنگی تاریخی توس

ولایت توس که از تاریخی کهن در قبل و بعد از اسلام برخوردار بوده، گستره‌ای با وسعت بیش از شانزده هزار کیلومترمربع را در برگرفته و چهار شهر تابران، رادکان، نوغان و تروغبذ (طرقبه کنونی) در این پهنه وجود داشته است. اما امروزه توس تنها به محدوده شهر تابران اطلاق می‌گردد. بنابر شواهد تاریخی تابران در سده‌های چهارم، پنجم و ششم هجری مرکز ولایت توس و شهری آباد و پر اهمیت بوده است، تا این که حملات مغول‌ها و میرانشاه پسر تیمور آن را ویران کرد. پس از آن شیبک‌خان ازبک که حملاتش به خراسان در سال‌های ۹۱۳ تا ۹۱۵ق صورت گرفت درصدد عمران و آبادانی مجدد این شهر برآمد که ناکام ماند. شهر توس در ۲۴ کیلومتری شمال‌غربی مشهد واقع است و بقایای حصار و باروی شهر، کهن‌دژ، بنای هارونیه، بقایای مسجد جامع تابران، آرامگاه فردوسی و روستاهای توس و اسلامیه را در بر می‌گیرد.

 

بقایای حصار و باروی شهر تابران

به استناد یافته‌های باستان‌شناسی عصر طلایی فرهنگ و مدنیت تابران در سده‌های چهارم تا هفتم هجری بوده و از نظر وسعت در دوران ایلخانان مغول بیشترین گستره را داشته است. این شهر از نظر معماری و شهرسازی از نوع مدور و یکی از معدود نمونه‌های برجای مانده از شهرهای تاریخی است. الگویی از شهرسازی که مشتمل بر کهن‌دژ ارگ و بخش‌های دیگر بوده است. باروی نیمه ویران تابران به طول ۷ کیلومتر بقایای این شهر را در بر گرفته که ارتفاع اولیه آن ۹ متر بوده و بر اساس متون ۱۰۶ نیم برج و حداقل چهار دروازه به نام‌های رزان، رودبار، مرو و نیشابور داشته است.

 

کهن‌دژ شهر تاریخی تابران

در گذشته کهن‌دژ در بر‌گیرنده مجموعه‌ای از بناهای دیوانی و مسکونی بوده که حکمران و امرای شهر در آن مکان مستقر می‌شدند‌. کهن‌دژ تابران در فاصله ۲۵۰ متری باروی شهر قرار دارد و پیرامون آن را خندقی به طول ۱۰۵۰ متر و پهنای ۱۵ متر احاطه کرده است‌. ورودی این کهن‌دژ که شامل برج و بارو، خندق و استحکامات دفاعی بوده، بقایای معماری مربوط به دوره سامانیان تا صفویه را شامل می‌گردد. بر اساس کاوش‌های باستان‌شناسی در محدوده کهن‌دژ آثاری ارزشمند از قبیل بنای مدور آجری، مسجد و حمام نیز شناسایی شده است.

 

بنای هارونیه

بنایی که امروزه به هارونیه مشهور است در فاصله‌ی حدود ۸۰۰ متری آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی و ۲۴ کیلومتری مشهد واقع شده است. هارونیه نام جدیدی است که به این مکان داده شده و شاید سابقه‌ی مکتوب آن حتی به یکصد سال پیش هم نرسد، لذا هیچ ارتباطی به هارون‌الرشید عباسی (۱۷۰تا۱۹۳ق) ندارد. این بنا به لحاظ کارکرد خانقاه یا آرامگاهی است که در سده هشتم هجری بر روی بقایای ابنیه کهن شهر تابران ساخته شده و در دوره تیموری سه فضای انتهایی به آن افزوده شده است. هارونیه دارای آراستگی‌های بسیار زیبای گچبری بوده و نمادی از وجود شخصیت‌های عرفانی و فعالیت‌های آنان در توس است. سنگ گرانیتی سیاه رنگ در ضلع جنوبی بنا یادبودی از امام محمد غزالی توسی از عرفای سده پنجم و ششم هجری است. در شمال‌غربی بنا نیز مقبره زنده یاد حسین خدیو جم (۱۳۰۶ تا ۱۳۶۸ش) از غزالی شناسان معاصر قرار دارد.

 

بقایای مسجد جامع تابران

در جریان کاوش‌های باستان‌شناسی، در یکصد و پنجاه متری جنوب غربی بنای هارونیه قدیمی‌ترین مسجد موجود در خراسان و بقایای یکی از منحصر به فردترین مساجد اولیه ایران کشف گردیده است. بقایای این مسجد به طول ۹۴ و عرض ۵۳ متر به سبک شبستانی ستون‌دار اولیه (خراسانی) ساخته شده و بر اساس بررسی‌ها شامل شبستان قبله (جنوبی)، صحن و شبستان شمالی است. آثار مکشوفه احتمالاً متعلق به اواسط سده پنجم هجری است و گویا بانی آن خواجه نظام‌الملک توسی بوده است. امروزه این مکان به صورت سایت موزه باستان‌شناسی مورد بازدید گردشگران داخلی و خارجی قرار می‌گیرد.

 آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی

به استناد متون و منابع، فردوسی که در سال ۳۲۹ق در روستای پاژ متولد شده بود، به سال ۴۱۱ و یا ۴۱۶ق در توس درگذشت و در باغ شخصی خود که در داخل باروی توس و جوار دروازه رزان قرار داشت روی در نقاب خاک کشید. به درستی معلوم نیست در چه دوره‌ای اولین بنا برروی مدفن وی ساخته شد. نظامی عروضی در سال ۵۱۰‌ق قبرش را زیارت کرده است. اما جستجوی واقعی برای یافتن محل دقیق آرامگاه حکیم در زمان ناصرالدین شاه قاجار به امر آصف الدوله والی خراسان صورت گرفت و بنایی آجری بر روی آن برپا شد. در سال ۱۳۰۵ش فرهیختگان مصمم شدند بنایی بر فراز مقبره‌اش برپا کنند. در سال ۱۳۰۹‌ش حاج محمد علی قائم مقام رضوی برای ساخت آرامگاه ۲۵۲۵۰ مترمربع از املاک خود را هدیه نمود. ساختمان آرامگاه در سال ۱۳۱۳‌ش به اتمام رسید اما بعدها نشست کرد. بدین سبب از سال ۱۳۴۳‌ش تخریب بنای قبلی و بازسازی بنای فعلی با وسعت ۹۴۵ مترمربع و ملهم از شیوه معماری هخامنشی و اشکانی آغاز گردید و در سال۱۳۴۷به اتمام رسید. مقارن با آن سید عیسی و سید موسی قائم مقام نیز بخشی دیگر از زمین‌های خود را به مساحت ۲۵۳۷۵ مترمربع برای توسعه باغ آرامگاه اهداء نمودند. طبقه تحتانی بنا دارای دیوارنگاره‌هایی از فریدون صدیقی با مضمون هفت خان رستم می‌باشد که به شکوه این مکان افزوده است.

 

آرامگاه شاعران پارسی گوی خراسانی

این مکان در ضلع شمال شرقی بلوار پردیس و مشرف به میدان ورودی آرامگاه فردوسی واقع گردیده و مزار شاعران معاصر خراسان است. طرح آرامگاه در سال ۱۳۷۸‌ش تهیه گردیده و بنای نمادین آن مشتمل بر استوانه‌ای آراسته به اشعار حکیم توس می‌باشد. خاک این محوطه با وسعت تقریبی ۲۰۰۰ مترمربع تا سال ۱۳۷۸ش شعرایی نظیر استاد ذبیح‌الله صاحبکار(سهی)، استاد گلچین معانی، احمد کمال‌پور، عماد خراسانی و عشرت قهرمان را در آغوش گرفته است.

 

  میل اخنگان

میل اخنگان یا اخنجان در فاصله ۱۱ کیلومتری شرق شهر تابران توس در جوار روستایی به همین نام واقع است. این بنا برج مقبره‌ای است بر روی یک سکوی هشت ضلعی با نیم ستون‌های الحاقی در نمای بیرونی که ارتفاع آن حدود ۱۷ متر است. بر فراز بنا گنبدی مخروطی استوار گردیده که پوشش خارجی آن با شیوه خاصی تزیین شده است. فضای داخلی بنا فاقد نقش و نگار بوده و نمای بیرونی آن اعم از دیوار و نیم ستون‌ها با کاشی آذین شده است. نقوش ستاره‌ای شکل و چلیپایی نیز در آن دیده می‌شود. با وجود سنگ قبر در فضای داخلی بنا، هویت مدفون در آن مشخص نیست. برخی معتقدند آرامگاه متعلق به گوهرتاج خواهر گوهرشاد آغا است که البته دعوی صحیحی نیست. سبک معماری و تزیینات میل اخنگان مؤید انتساب آن به دوره تیموری است.

 

یخدان تاریخی چهار برج

از جمله ابنیه برجای مانده از معماری گذشته در پیرامون توس باید از یخدان تاریخی روستای چهار برج نام برد که در ۴ کیلومتری غرب حصار شهر تابران واقع است. این سازه آبی متعلق به دوره قاجار بوده و در ساختار معماری آن از چوب نیز استفاده شده است. قطر فضای داخلی بنا ۱۰ متر و ارتفاع آن به حدود ۱۲ متر می‌رسد. این یخدان در زمره بناهای عام‌المنفعه‌ای است که در گذشته یخ مورد نیاز اهالی روستا و ساکنین اطراف را تامین کرده است. از اجزا و عناصر یخدان مزبور تنها چاله و گنبد آن باقی مانده است.

 

 روستای تاریخی پاژ

روستای پاژ یکی از صدها دهکده دشت توس و زادگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی است که در ۱۵ کیلومتری شمال شهر مشهد در تقاطع جاده کارده به کلات واقع شده است. بخشی از فضای مسکونی این روستا در میان آن و بقیه بر روی تپه‌ای موسوم به «قلعه بلند» استقرار یافته است. روستای فعلی پاژ حدود هشتصد هکتار وسعت دارد و ۴ هکتار آن مسکونی است. بقایای سفال‌های پراکنده در قلعه کهنه پاژ حاکی از تداوم مدنیت پاژ از سده‌های اولیه اسلامی تا قرن نهم و دهم هجری است.

 

رباط طرق

رباط تاریخی موسوم به «طرق» در جوار روستایی به همین نام در نزدیکی مشهد واقع است. گویا بنای اولیه آن متعلق به زمان شاه عباس صفوی بوده اما بخش دیگری مقارن با حکمرانی شاه سلیمان صفوی به آن الحاق شده است. رباط طرق بنایی است دو ایوانی که اولین قسمت آن به صورت تابستانی مورد استفاده قرار گرفته است.کتیبه بنای الحاقی ساخت آن را به تاریخ ۱۰۸۰ق نسبت می‌دهد. بقایای یک حمام نیز در ضلع غربی بیرون بنا مشهود است.

 

مصلی طرق

بنای تاریخی مصلی طرق در ۱۲ کیلومتری مرکز شهر مشهد در جوار روستای مشهور طرق واقع گردیده و از نظر معماری الگویی برای بنیان مصلی پایین خیابان بوده است. مصلی طرق کهن‌ترین نمونه برجای مانده از این بنا در شهر مشهد است که در سال ۸۳۷ق با ترکیب یک ایوان بلند مرکزی و دو ایوانچه طرفین و اتاق‌های گوشوار ساخته شده است. در انتهای ایوان نیز فضای چهار ضلعی گنبدداری وجود دارد که بر دیوار انتهایی آن محرابی دیده می‌شود. از تزیینات این بنای تاریخی ارزشمند می‌توان به کتیبه زیبای خط ثلث در ازاره فوقانی ایوان، قاب‌ها و کاربندی‌های گچی اشاره نمود. بنابر تواریخ، طرق در کنار مشهد الرضا(ع) مکان اتفاقات و رویدادهای بی‌شماری بوده که اغلب با هدف تصرف این شهر مذهبی صورت گرفته است.

 

مقبره اخی علی قتلغشاه (مزار ویرانی)

خراسان دارای حدود دویست موسسه خانقاهی بوده و یکی از مناطق مهم اشاعه تصوف و عرفان در سده هشتم و نهم هجری در ولایت توس، حدود قریه ویرانی است. گویا بنای مقبره ابتدا خانقاه بوده و سپس مقبره‌ی شیخ علی قتلغشاه مصری شده و به لحاظ ویژگی‌های معماری در دهه‌های اولیه سده هشتم هجری بنیان گردیده است. وی شیوخ چندی را تربیت کرد و در سال ۸۰۰ هجری دار فانی را وداع گفت.

 

قلعه نو دهسرخ

در بالاترین نقطه مشرف به روستای دهسرخ بقایای قلعه‌ای کهن موسوم به «قلعه نو» به چشم می‌خورد که با خشت و گل و لاشه سنگ برآمده و حصارهای اولیه آن به پنج متر می‌‌رسید. آنچه از معماری بنا برجای مانده، نشان می‌‌دهد شش برج دایره‌‌ای شکل بر پیرامون قلعه به صورت دو اشکوبه وجود داشته و گویا ورودی آن از ضلع شمالی و میان برج وسط بارو بوده است. در قرون و سده‌های پیشین در فضای داخلی قلعه اتاق‌های مسکونی پیرامون یک فضای مرکزی ایجاد شده بود که امروز همه آن‌ها به آوار تبدیل شده است. قراین معماری انتساب این اثر را به دوره صفویه نشان می‌دهد. دهسرخ در ۳۴ کیلومتری مشهد واقع است.

 

بند تاریخی گلستان

در انتهای دره‌های جاغرق و دهبار، به فاصله‌ی ۵ کیلومتری جنوب‌شرقی طرقبه، سدی آجری و مستحکم بنیان گرفته که به «بند گلستان» مشهور است. برخی از محققان این اثر را از ابنیه دوره صفویه دانسته و عده‌ای آن را به شاهرخ میرزا و بعضاً به گلستانه خانم کنیز گوهرشاد آغا نسبت داده‌اند. اما به استناد مدارک مستدل، این بند به فرمان «سلطان ابوسعید میرزا تیموری» در سال ۸۳۷ق ساخته شده است. ارتفاع سازه مزبور ۲۱ متر و طول تاج فعلی بند بالغ بر ۱۳۰ متر می‌باشد. حجم مفید ذخیره آب در بند گلستان حدود ۱/۵ میلیون مترمکعب است که با ارتفاع سرریز گنجایش آن به ۲/۷ میلیون متر می‌رسد.

 

رباط علاقبند

این مجموعه رباط تاریخی با وسعت ۲۵۰۰ مترمربع، متعلق به سه دوره تیموری، صفوی و قاجار، در ۴۰ کیلومتری جاده مشهد – نیشابور در روستای بزوشک واقع است. ساختار معماری این بنا مشتمل بر سه کاروانسرای متصل به هم و دو حوض انبار می‌باشد. بنابر قراین موجود و شواهد معماری این رباط بر روی بقایایی کهن‌تر ایجاد شده، به نحوی که ابتدا ساختمانی سرپوشیده بوده و در دوره بعدی کاروانسرای دیگری به همان سبک به آن الحاق شده است. سپس در محدوده‌ی فضای مجاور این دو کاروانسرا دو ایوان متقارن با ایوان‌های ورودی بناهای سرپوشیده ایجاد و اطاق‌ها و غرفه‌ها و نمازخانه‌‌ای در طرفین ایوان‌‌ها شکل گرفته و به این ترتیب مجموعه واحدی به وجود آمده است.

 

رباط خاکستری

این اثر تاریخی در ۱۷ کیلومتری جنوب مشهد در کنار روستایی به همین نام واقع شده است، رباط مزبور در گذشته محل بیتوته مسافران و کاروانیان در مسیر شاهراه هرات، توس و نیشابور بوده و با توجه به منابع تاریخی در عصر غزنویان بنیان گردیده است. این بنا مشتمل بر سه فضای اصلی سرپوشیده بوده و روی هم رفته شش گنبد کروی آن را شکل داده است. پیرامون این تالار نیز غرفه‌هایی با تاق جناغی برای اطراق مسافران تعبیه شده و در گوشه‌های آن اطاق‌هایی به وجود آمده است. در ضلع جنوبی بنا نیز فضایی به صورت حیاط وجود دارد. رباط خاکستری در شمار یادگارهای معماری کهن خراسان می‌باشد.

 

رباط ویرانی

جایگاه ویژه‌‌ی توس و اهمیت آن در قرون و سده‌های میانه اسلامی از نظر ارتباط با مناطق مهمی چون نیشابور، سبب ایجاد راه‌هایی گردید که یکی از آن‌ها با وضعیتی کوهستانی از محل ویرانی و شاندیز گذشته است. رباط ویرانی در مجاورت روستای ویرانی، ویرانی ۱۹ در محور گردشگری مشهد به شاندیز واقع گردیده و یکی از تاسیسات رفاهی است که برای کاروانیان و مسافران در میان راه کوهستانی نیشابور به توس بنیان گردیده است. بنای مزبور از جمله رباط‌های کوهستانی بوده و فاقد حیاط مرکزی است. امروزه این مکان به موزه‌ی مشاغل سنتی مشهد اختصاص یافته است.

 

تپه سلام

آیین‌ها و مراسم مذهبی آیینه تمام نما برای انعکاس خاطرات ازلی و جاودانه‌ی مردم است که از ورای آن می‌توان به اعتقادات و باورداشت‌های مذهبی آنها پی برد. در فاصله‌ی ۲۰ کیلومتری جنوب شهر مشهد عارضه‌ای طبیعی موسوم به «تپه سلام» قرار دارد که پیش از این به منزله‌ی مقام، نخستین مشهد دیدار و مکان رویت جلوه‌گری انوار قدسی گنبد و گلدسته‌های حرم مطهر حضرت رضا(ع) برای زائرین آن امام همام بوده است. از رسم‌های رایج به هنگام رسیدن کاروانیان به تپه سلام دریافت مژدگانی موسوم به گنبد نما از زائرین توسط ساربان و چاروادار بوده است. در نزدیکی این تپه، قبرستانی قدیمی و بنای کوچک گنبدداری متعلق به آرامگاه سید سوخته یا سید گمنام که گویا زیارتنامه خوان بوده، دیده می‌شود. هویت این مکان سنگ افراشته‌ای با عبارت زیارت پیش روی حضرت رضا(ع) می‌باشد.

 

مقبره حافظ بهاءالدین عمر ابردهی

«حافظ بهاءالدین عمر ابردهی» از تربیت یافتگان و مریدان اخی علی قتلغشاه به شمار می‌آمد و پس از وی در سلسله‌ی کبرویه از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده است. وفات وی در سال ۸۰۹ ه.ق روی داده است. بنابر اقوال، وی در کودکی به ارشاد یکی از پیروان شیخ عبدالله غرجستانی به نام مولانا رضی‌الدین علی مایانی به خدمت اخی علی قتلغشاه در ویرانی درآمد، تا این که به جانشینی اخی علی رسید. مقبره جدید الاحداث وی در میان قبرستان حد فاصل شاندیز به ابرده به صورت بنایی ساده و گنبددار جلب‌‌نظر می‌نماید. بر سنگ مزارش چنین نگاشته شده: مرقد مطهر قطب الاولیاء و العارفین الهادی الی محبت چهارده معصومین(ع) شیخ حافظ علی شاه ابردهی مرید شیخ المشایخ اخی علی شاه.

 

مسجد جامع ازغد

در انتهای یکی از دره‌های شمالی رشته کوه‌های بینالود، روستایی قرار دارد که با وجود اقلیم مناسب و چشم‌‌انداز زیبا، غنای تاریخی آن به ارزش و اهمیت این منطقه‌ی کوهپایه‌‌ای افزوده است. روستای ازغد واقع در هفده کیلومتری جنوب شرقی طرقبه در مسیر مالرو نیشابور به توس قرار دارد. مهمترین و معتبرترین اثر تاریخی این روستا مسجد جامع ارزشمند آن است که به تبعیت از ناهمواری‌های معابر روستا، با مصالح سنگ، ملاط گل و چوب بنیان شده است. فضای داخلی مسجد با وسعت ۱۴۴ مترمربع به صورت شبستانی است با دوازده ستون و در پشت دیوار جبهه غربی نیز اتاقی با زیر بنای ۷۲ متر شامل چهار ستون چوبی وجود دارد. این بنا دارای یازده کتیبه است. این نوشته‌ها متعلق به دوره تیموری به تاریخ ۸۳۳ق و عصر قاجار می‌باشد که حکایت از مرمت بنا دارد. از جمله نفیس‌ترین عنصر تزیینی این مسجد در چوبی دو لنگه آن است که آراسته به منبت‌کاری بسیار زیبا با طرح‌های اسلیمی به هم پیچیده در چهار قاب جداگانه است. مضمون یکی از کتیبه‌ها به صراحت اشاره به بقعه بودن این بنا دارد که در پایان آن تاریخ ۸۳۳ آمده است.

 

گذرگاه سنگی فاضل

این معبر و گذرگاه سنگی در نزدیکی روستای «ده غیبی» واقع در دره کال طرق و انتهای ضلع جنوبی مکانی به نام آسیاب فاضل قرار دارد. پدیده مزبور در قرون و سده‌های پیشین راه را از روستای عارفی (مثقب) به سوی شرق از طریق کوه‌های جنوبی شهر منحرف می‌نموده و در واقع مسیری بوده که نیشابور را از راه چشمه چنار و دهسرخ به نوغان و مشهد متصل می‌کرد. عرض این گذرگاه بین ۲ تا ۶ متر می‌باشد و در میان صخره تراشیده شده و احتمالاً برای طی طریق در آن از وسایل بی چرخ نظیر کجاوه، پالکی، عماری و هودج استفاده می‌شده است.

 

کتیبه تاریخی خان تاشی

این کتیبه در حدود ۵۵ کیلومتری شمال‌غرب شهر مشهد در امتداد جاده کلات حد فاصل روستای آل و پن‌منه در حاشیه دره کارده قراردارد. نوشته مزبور بر روی صخره‌ای جدا شده از کوه کتیبه شده و رگه‌های سفیدی در زیر آن دیده می‌شود. این اثر در محل به خان تاشی مشهور است. خان تاشی (سنگ خان) که نام آن واژه‌ای است ترکی دارای ده سطر به طول یک متر به خط ثلث بسیار زیبا می‌باشد و مضمون آن اشاره به عزیمت شیبک‌خان ازبک در سال ۹۱۶ه.ق به حدود توس دارد که پس از شنیدن خبر حمله سپاهیان شاه اسماعیل صفوی به حدود مرو عقب‌نشینی نموده و در همان سال نیز در نبرد با این حکمران کشته شده است.

 

بقایای قلعه ماد (عماد)

دره کارده یکی از چند گذرگاه معدود و صعب‌العبور در رشته کوه هزار مسجد است که از قرون گذشته اهمیت سیاسی و سوق الجیشی داشته است. در شاهنامه‌ی فردوسی نیز به این مسیر در داستان لشکرکشی و گذر «توس بن نوذر» به سوی کلات و درگیر شدنش با «فرود» پسر سیاوش اشاره شده است، در این منطقه قلعه‌ای به نام «مات»، «ماد» یا «عماد» وجود دارد. از خیل معماری این بنا امروزه بخشی از دیوارها و حوض ساروجی آن برجای مانده است. سفال‌های پراکنده در بالای کوه و میان قلعه نشان می‌دهد که این قلعه از سده نهم هجری مورد استفاده حکام تیموری بوده و تا زمان صفویه رونق داشته است.

 

رباط سفید

این رباط از جمله ابنیه تاریخی است و بر حاشیه راه قدیمی توس، نزدیک روستای رباط سفید در ۷۵ کیلومتری جنوب شهر مشهد قرار دارد. بنای آجری مزبور مشتمل بر حیاط مرکزی و سه ایوان محوری پیرامون آن است. همچنین رواقی مرکب از طاق‌نماها، ایوان‌های حیاط مرکزی را به هم ارتباط می‌دهد. فضای سرپوشیده رباط توسط چهار جرز مربع به نه دهانه تقسیم می‌گردد. بر روی دهانه مرکزی گنبد ایجاد شده است. رباط سفید در سده نهم هجری (عصر تیموری) بنیان گردیده است.

 

چهارطاقی چلاغد (چلاغی)

بنای چلاغد یا چلاغی واقع در ۲۰ کیلومتری جنوب‌‌شرقی مشهد و در حدود دو کیلومتری روستایی به همین نام قرار دارد. مقبره‌ای است که بر فراز یک سردابه تدفینی کوچک بنیان گردیده است. بنای مزبور دارای چهار درگاهی در طرفین و ورودی اصلی است و گنبدی دو پوشه بر روی آن استوار شده است. چهار طاقی چلاغد با بنای جغتین گیسور گناباد قابل مقایسه بوده و انتساب آن را به دوره تیموری نشان می‌دهد.

 

رباط شریف‌آباد

شریف‌‌آباد واقع در محدوده پیوه‌‌ژن مشهد توقفگاهی است در مسیر زمستانی نیشابور به توس و مکان استراحت کاروانیان و مسافران خسته از راه بوده است. این مکان در ۳۵ کیلومتری مشهد قرار دارد و رباط آن مشتمل بر یک فضای تابستانی با ۲۵ غرفه رو به حیاط مرکزی و دارای دو ایوان جنوبی و شمالی است. بخش زمستانی آن نیز با ۲۰ غرفه دارای شبستانی است که پوشش آن بر روی ۱۶ ستون آجری ایجاد شده است. بنابر شواهد این مکان محل توقف بزرگان بوده و پیرامون آن عناصر تدافعی و امنیتی دیده می‌شود. رباط شریف‌آباد از بناهای دوره صفوی است.

 

بقعه‌ی بابا پیر

بنای آرامگاه منسوب به «بابا پیر» که مورد احترام اهالی و مناطق مجاور می‌باشد. در راه مشهد به نیشابور در حاشیه روستای متروکه «کلاته پیر»، در میان قبرستان واقع شده است. این بقعه در ابعادی کوچک با طرح چهار ضلعی گنبدخانه‌ای است و قبر در میان آن قرار دارد. اخیراً یک ایوان ورودی بر مدخل بنا افزوده شده است. هویت فرد مدفون در بنا معلوم نیست زیرا سنگ قبر یا شواهدی در خصوص این شخصیت به دست نیامده است. بنابر شواهد موجود از جمله سفال‌های پراکنده بر روی قبرستان، این بقعه در دوره قاجار بنا شده است. از نظر قدمت نیز بیشتر سنگ قبرهای آن متعلق به قرن سیزدهم و چهاردهم هجری است.

 

پیر بابا لنگر

بقعه مشهور به پیر بابا لنگر که نامش را از روستای لنگر گرفته وی مؤید انتسابش به صوفیه و عرفا می‌باشد در حاشیه سمت راست رودخانه کشف‌رود در فاصله ۴۶ کیلومتری شرق مشهد در بخش رضویه واقع شده است. بنای مزبور بر روی پشته‌ای در میان قبرستان قرار دارد و به دلیل عدم وجود مدارک مستدل هویت مدفون در آن نامعلوم است، اما با مقایسه این بنا با دیگر آثار مشابه می‌توان آن را بنایی به یادگار مانده از معماری دوره تیموری معرفی نمود. به اعتقاد برخی این مکان مدفن «بابا زنگی شی» می‌باشد.

 

رباط فخر داود

این رباط در محل یکی از توقفگاه‌های کاروانیان در راه قدیم مشهد به نیشابور بنا شده و در ۵۵ کیلومتری مشهد قرار دارد. بنای مزبور با وسعت ۸۵۳ مترمربع از نوع کاروانسراهای کوهستانی است که دارای محل تیراندازی (مزغل) در بخش فوقانی شاه‌نشین‌ها و اتاق‌های ضلع جنوبی می‌باشد. نمای بیرونی رباط علاوه بر دیوار اصلی دارای برج‌های دیده‌بانی است. شواهد موجود حاکی از بنیان این بنا در دوره تیموری تا قاجار است.

 

بنای سنگور/ سنگبر

این اثر تاریخی در حاشیه‌ی کشف‌رود و در۱۸کیلومتری شمال‌شرقی مشهد، در بخش مرکزی واقع است. معماری سنگبر مشتمل بر اتاقی مربع شکل و گنبدی کم‌خیز بر فراز آن می‌باشد و پیرامون آن دارای چهار درگاه ورودی است. شالوده بنا از قلوه سنگ و بدنه آن با نوعی از آجرچینی جناغی ساخته شده است. به اعتقاد صاحبنظران اجزا و عناصر معماری انتساب این اثر را به دوره تیموری نشان می‌دهد. سنگبر در میان اهالی به زیارتگاه نیز معروف است.

 

تهیه و تنظیم : واحد تولید محتوای اصفهان تور